Tentoonstelling

De Historische Daden van Johan Been

Ter gelegenheid van de honderdvijftigste verjaardag van Johan Been (1859-1930) werd er in het Historisch Museum Den Briel een tentoonstelling georganiseerd.
Hieronder worden enige impressies gegeven van de tentoonstelling. Ook is er een boekje verschenen onder de titel "Hier zijn de schutters van Den Briel". Dit boekje is te koop bij de bali van het Historisch Museum Brielle en kan ook besteld worden via 'Boekwinkeltjes'.

Promoting: “ Er zit goud in de Brielse grond!” Er zit goud in de Brielse grond! Met deze mededeling probeerde Been de Briellenaren ervan te overtuigen dat Brielles verleden als goud verzonken zat in Brielse grond. Het goud moest gedolven worden om de toerist binnen te kunnen halen. Een vereniging ‘Brielle Vooruit!’ werd opgericht. Ten behoeve van de toerist schreef Johan Been een Historische Gids, richtte hij zijn Oudheidskamer op en schreef hij een aantal Historische Openluchtspelen. Na de viering van de 350-jarige herdenking 1572-1922, nam het toeristenbezoek in die mate toe dat er een V.V.V. opgericht werd. Been zette de Brielse middenstand ertoe aan, in te spelen op de nieuwe situatie. De winkeliers werden creatief: met Brielles verleden kon men handel bedrijven!. Menig souvenier, advertentie of ansichtkaart getuigen hiervan. Johan Beens oproep aan de middenstand: Briellenaars let op uw zaak! bleek geen holle frase te zijn, maar een realiteit die welvaart bracht.

Verfraaiing: Wie toeristen wil ontvangen, moet wat te bieden hebben. Met deze woorden in gedachten, startte Johan Been zijn verfraaiingsplan. Natuurlijk richtte hij zich in de eerste plaats op het aantrekkelijker maken van de Catharijnekerk, Brielles mooiste monument. Tijdens zijn leven verschenen er dan ook drie gekleurde glas-in- loodramen in deze kerk: het Rochus Meeuwiszoonraam, het Coppelstockraam en het Oranjeraam. Het Merularaam werd gerealiseerd door de Merulastichting. Een vijfde raam, een raam ter ere van Jacob van Maerlant, bleef een wens. Ook was Johan Been de initiatief- nemer van de gedenktafelen en het grafmonumentje voor de Metalenkruisdrager, Corstiaan Hagers. Een ander glas-in-loodraam verscheen, ter herinnering aan het bezoek van Koningin Wilhelmina in 1922, aan de zijkant van het stadhuis. Op de plaats waar de poort had gestaan waardoor de Watergeuzen in 1572 waren binnengekomen, verscheen een 1-apil-monument. Beens laatste wens: een monumentje voor de populaire Coppelstock op te richten, werd gerealiseerd door de Brielse kunstenaar M.L.Middelhoek. Het Coppelstock-monumentje sneuvelde in de Tweede Wereldoorlog, het Koningin Wilhelmina-gedenkraam verdween na een restauratie aan het stadhuis in 1992.

Behoud: Niet afbreken, niet vernielen, maar opbouwen moeten we! Deze uitspraak van Johan Been bleven niet bij woorden alleen, maar zette hij om in daden. De noodlijdende Toren van de Catharijnakerk werd het eerst gerestaureerd, daarna volgde de kerk, het interieur en de kunst in de kerk. Met zijn pamfletachtige oproepen in kranten van binnen en buiten de regio pleitte hij voor het behoud van menig Briels monument. De gedenksteen uit de waterpoort werd verplaatst, de verdwenen gevelsteen met De Vier Gekroonde Ambachtslieden kocht hij weer voor Brielle terug, het ‘Steenen Baken’ bleef behouden, en hij wist de ‘Gemeente’ te overtuigen tot restauratie van de Schutterstukken over te gaan.